قاضی محمدعارف حافظ، عضو کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی

قاضی محمدعارف حافظ، عضو کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی: کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی را از حالت تعطیلی بیرون می‌کنیم

یک شنبه 13 جدی 1394/

قاضی محمد عارف حافظ عضو کمیسیون نظارت برتطبیق قانون اساسی که به تازه‌گی از سوی مجلس نماینده‌گان رای اعتماد کسب نموده، در مصاحبه با روزنامۀ ماندگار تأکید می‌کند که این کمیسیون را از حالت تعطیلی بیرون خواهند کشید.
متن کامل مصاحبه اختصاصی آقای حافظ را با روزنامه ماندگار در زیر می‌خوانید:
سوال: آقای حافظ حالا که شما به عنوان عضو کمیسیون نظارت برتطبیق قانون اساسی از سوی مجلس نماینده‌گان انتخاب شدید، نخستین اقدام شما برای تطبیق قانون اساسی چه است؟
جواب: اولین اقدام ما معرفی اعضای محترم کمیسیون، مرور و بررسی کارهای که همکاران درگذشته انجام دادند و همین طور اقدام برای یک برنامه کلان جهت ایجاد ارتباط با ارگان‌های مربوط است.
سوال: کدام اولویت‌ها پیش روی شما قرار دارد؟
جواب: تمام برنامه‌های کمیسیون را مرور می‌کنم و بعداً برنامه‌ریزی برای آینده و این برنامه‌ها را قدم به قدم انجام خواهیم داد، مثلاً برنامه برای یک ماه، یک سال و برنامه‌های کلان برای چهارسال آینده را طرح‌ریزی و مرحله به مرحله آن را اجراء خواهیم کرد.
یکی از اولویت‌های کاری ما تطبیق قانون اساسی به طور درست و دقیق آن در کل افغانستان و همچنان نظارت از تطبیق احکام قانون اساسی خواهد بود.
در هر کجایی که قانون اساسی نقض گردد ما در قدم نخست آن را به رهبران حکومت وحدت ملی و سپس به سمع مردم عزیز خواهیم رساند و این اقدام یکی از اهداف اساسی ما خواهد بود.
سوال: به باور شما قانون اساسی در نزد دولت‌مردان وحدت ملی از چه ارزش و جایگاهی برخودار بوده است؟
جواب: قانون اساسی یک وثیقه ملی و مادر قوانین است؛ بنابراین هم رهبران حکومت وحدت ملی و هم تمامی مردم افغانستان مکلف به رعایت آن می‌باشند، پس باید برای تطبیق آن شرایط فراهم شود.
اینکه قانون اساسی تاکنون نقض شده یا به آن عمل نشده، بنابر شرایط و اوضاع و احوالی بوده است، اما حکومت وحدت ملی که مبتنی برپایه‌های مردم‌سالاری ایجاد شده، باید برای تطبیق قانون اساسی تلاش کرده و زمینه را برای تطبیق این قانون فراهم کنند.
سوال: اما جایگاه دولت وحدت ملی در قانون اساسی تعریف نشده ودولت وحدت ملی در قانون اساسی اصلاً وجود ندارد، پس چه باید کرد که دولت فعلی به معیار قانون اساسی برابر شده و مطابقت کند؟
جواب: من به این باور نیستم که دولت وحدت ملی خلاف قانون اساسی باشد؛ زیرا ماده ۶ قانون اساسی یکی از وظایف دولت را ایجاد وحدت ملی می‌داند و شرایط که درانتخابات پیش روی به میان آمد، ما را واداشت که چنین حکومتی را ایجاد کنیم و باید بدانیم که حکومت وحدت ملی ایجاد شد، نه دولت وحدت ملی.
می‌توان گفت که حکومت وحدت ملی در سایۀ قانون اساسی ایجاد شده و درتوافق با جامعه جهانی و درتوافق با ملت تا یک بحران بزرگ مهار گردد، بنابراین حکومت وحدت ملی هیچگاه خلاف قانون اساسی نبوده و نیست.
سوال: اما در قانون اساسی حکومت وحدت ملی تعریف نشده و نظام، ریاستی است که یک رییس‌جمهور با دو معاونش تذکر داده شده است.
جواب: در هیچ جای قانون اساسی نیامده که اگر ریاست اجراییه یا نظام صدارتی ایجاد شود، خلاف قانون اساسی خواهد بود و یا کدام ماده در این مورد صراحت داشته باشد و مسالۀ دوم اینکه شکل حکومت‌داری مبتنی برمردم سالاری در قانون اساسی تذکر یافته و درماده ۶ قانون اساسی آمده که تحکیم وحدت ملی یکی از وظایف دولت است که این مورد در حکومت فعلی موجود است و ریاست اجراییه و یا صدارت قدمی بعدی است که به زودی عملی خواهد شد.
سوال: فرامین تقنینی که از سوی مجلس رد شود، نافذ نمی‌باشد و مری‌الاجرا نیست، اما فرامین رد شده از سوی مجلس همین اکنون نافذ است. به نظر شما این عملکرد خلاف قانون اساسی نیست؟
جواب: فرامین تقنینی که به منظور رای تایید به شورای ملی ارایه شده تا زمانیکه از سوی شورا ملغا نگردد نافذ است، اما تا زمانیکه درمجلس باقی بماند و رای تایید یا رد کسب نکند، به صورت فرمان باقی میماند، اما شاید حکومت معادل فرامینی رد شده از سوی مجلس را با آوردن تعدیلات دوباره به مجلس فرستاده باشد که از سوی مجلس ملغا نگردیده باشد، بنابراین چنین فرامین نافذ می‌باشد.
سوال: آیا شما تصمیم دارید که خود را به عنوان رییس کمیسیون نظارت برتطبیق قانون اساسی کاندید نماید؟
جواب: من تا کنون به این مساله فکر نکردم و فعلاً ما درجهت توافق نظریات اعضا کار می‌کنیم تا یک توافق ایجاد شود تا این کمیسیون از یک کمیسیونی که تعطیل بود، به یک کمیسیونی که واقعاً نظارت از تطبیق قانون اساسی را انجام دهد، مبدل شود و بتواند از نقض قانون اساسی جلوگیری کند و اما اگر شرایطی به میان بیاید که خود را به عنوان رییس کاندید نمایم، این کار را حتماً خواهم کرد تا بتوانم به شکل بهتر و خوب‌تر برای تطبیق قانون اساسی تلاش کنم. اما اینکه رییس باشم یا عضو کمیسیون مهم نیست؛ ولی مهم ایجاد یک کمیسیون قوی و قدرتمند برای فراهم سازی زمینه برای تطبیق قانون اساسی است.
آخرین سوال: اگر شما به عنوان رییس این کمیسیون برگزیده شوید، چه برنامه‌های برای فراهم سازیی زمینه تطبیق قانون اساسی خواهید داشت؟
جواب: هرچند برای ریاست این کمیسیون فکر نکردم، اما رییس کمیسیون باید با یک مدیریت بسیار قوی و ایجاد یک پل ارتباط میان قوه ثلاثه کشور تلاش کند و برنامه‌های نظارتی قوی از قانون اساسی را ایجاد کند تا درآینده قانون اساسی به راحتی نقض نشود.
با تشکر فراوان از شما که وقت تان را در اختیار ما گذاشتید.
از شما هم تشکر می‌کنم

بلند کردن صدا‌های خاموش هدف ما است

 

گفت‌وگوی اختصاصی گاه‌نامه انقلاب فکر با قاضی عنایت الله "محمودی" رییس شورای اجتماعی جوانان ولسوالی پریان

 

انقلاب فکر هدف شما از ایجاد شورای اجتماعی جوانان ولسوالی پریان چیست؟ چه وقت و درکجا به تأسیس آن آغاز نمودید؟

محمودی: در کل هدف جوانان از ایجاد این شورا بلند بردن سطح آگاهی جوانان در امور دینی، علمی، فرهنگی و اجتماعی بوده و همچنان تلاش جهت ایجاد و حمایت از مدارس، مکاتب، کورس‌های آموزشی و در نهایت ایجاد وحدت و هم‎آهنگی میان مردم ولسوالی پریان –پنجشیر با سایر اقوام ساکن در کشور می‌باشد.

بلی، این حرکت فرهنگی را در اواخیر سال 1391 هـ‌ شـ از خوابگاة دانشگاۀ کابل با سهم فعال تعداد از دانشجویان آغاز گرشدیم و در سال 1393 خوش بختانه موفق به گرفتن جواز فعالیت رسمی این شورا از وزارت محترم عدلیه گردیدیم.

انقلاب فکرچرا جوانان پریان تا هنوز در انزوای کل به سر میبرند؟

محمودی: چندین علل‌ دست به دست هم داده تا جوانان در انزوا به سر برند. من جمله می‌توان از موقیعت جغرافیایی، وضعیت اقتصادی، عدم انگیزه فعالیت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، عدم توجه مسؤلین و محروم نگهداشتن عمدی می‌شود، نام برد.

انقلاب فکر- در آینده بخاطر بهتر شدن وضعیت جوانان در پریان چه برنامۀ روی دست دارید؟

محمودی: برای بهتر شدن وضعیت جوانان تصمیم ایجاد کورسهای آموزشی؛ راه‌اندازی مسابقات در بخش‌های مختلف؛ برگزاری آزمون‌های کانکوری در میان جوانان، کنفرانس‌ها، سیمینارها و معرفی فارغین 12 جهت ادامه تحصیلات عالی به تعداد از دانشگاه‌های خصوصی.

قابل ذکر است که ما از آغاز سال جاری تا کنون بار بار به جوانان گفتیم: "هرکس علاقة دوام تحصیل در دانشگاه‌های خصوی را دارد به شورا مراجعه نموده؛ تا به دانشگاه به طور رایگان ویا هم با تخفیف که در نظر گرفته شده معرفی نمایم.

انقلاب فکراعضای شورای شما با تفاهم همدیگر شورا را تشکیل داده اید؟

محمودی: بلی، معلوم دار است که هیچ روند را بدون تفاهم تأسیس کننده‌گان آن نمی‌توان ایجاد نمود. حتی بیدون مشوره تصور ایجادش دشوار است.

انقلاب فکرآیا تمام مردم پریان از ایجاد شورا رضایت دارند؟ و اگر مخالفت دارند علت مخالفت شان چیست؟

محمودی: این شورا از مردم است و با مردم است و در بین مردم بوده؛ بناً تاجای که ما فکر می‌کنیم؛ مردم شریف شهرستان پریان از ایجاد چنین شورا رضایت دارند چون که این شورا انشا الله برا تامین اهداف و آرمان ایشان کار و فعالیت میکند.

بالفرض اگر کس مخالفت هم داشته باشد این مخالفت‌ها معلول به علت است؛ یا به اثر عدم آگاهی کامل از اهداف و مرام شورا است ویا اغراض شخصی را به دنبال دارد.

انقلاب فکربزرگترین هدف تشکیل از شورای شما چیست؟

محمودی:بزرگترین هدف از تشکیل شورا: سهم فعال جوانان در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و رشد افکار و اندیشة آن‌ها در راستای تحصیل، تعلیم و تربیت و هدف‌مندی در زندگی بوده تا نسل بعدی به عروج قله‌های شامخ علم و دانش نایل گردند.

انقلاب فکردر افغانستان حالت جوانان را چگونه بررسی می‌کنید؟ چرا چنین یک حالت به جوانان رخ داده است؟

محمودی: با وصف این که جوانان افغانستان در چند سال پسین در بخشهای علمی، فنی، ادبی و ورزشی در سطح جهان دستاوردهای چشم گیری داشته اند. اما بعد از ایجاد حکومت وحدت ملی در سرگردانی و بیکاری با داشتن شرایط لازمة کار، دست و پنجه نرم نموده و تعداد کثیر به کشورهای بی‌گانه سرازیر می‌شوند که در نهایت این وضعیت نه تنها باعث مبتلا شدن جوانان به امراض‌های مهلک اخلاقی گردیده بلکه سبب عقب مانی کشور نیز می‎شود. زیرا کشور که جوانش فرار کند ویا تحصیل نداشته باشد هیچ‌گاه پیشرفت نمی‌کند.

علت بروز چنین حالت برای جوانان کشور ما: نبود اشتغال، زیربناهای اقتصادی و اختلافات درون حکومتی سیاست مداران تکیه زده به اریکة قدرت می‌تواند باشد.

انقلاب فکربررسی شما از حالت کلی جوانان در فعالیت های اجتماعی و فرهنگی چگونه است؟

محمودی: الحمدلله که جوانان در سراسر افغانستان و بخصوص جوانان جغرافیایی پریان- پنجشیر، شوق و علاقة ویژه به فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی دارند که ما رغبت و تمایلات ایشان را به چنین فعایت‌ها، به فال نیک گرفته و امیدوار به یک آیندة روشن و درخشان نسل‌های پسین هستیم.

انقلاب فکردست آوردهای جوانان را چگونه می‌بینید؟

محمودی: جوانان افغانستان در تمام عرصه های زنده‌گی، دست آوردهای خیل‌ها خوب و چشم‎گیری داشتند که این دست آوردها در جلب کمک و هم‎کاری‎های جهانی تأثیر به سزا و انکار نا پذیر داشت.

انقلاب فکرخواست شما از دولت برای بهتر ساختن امکانات برای جوانان چیست؟

محمودی: دولت افغانستان در گام نخست باید و باید از فرار جوانان به کشوراهای بی‌گانه توسط فراهم نمودن کار و شغل مناسب، جلوگیری نموده و سپس به وعده های زمان مبارزات انتخاباتی جامة عمل پوشاند.

انقلاب فکر- در آخر پیام شما به عنوان یک جوان برای مردم افغانستان چیست؟

محمود: بدون شک مردم افغانستان به صلح، امنیت و رفای اجتماعی ضرورت دارند در این راستا تنها جوانان هستند که می‌توانند نقش فعال و سازنده‌ی در عرصه‌های مختلف زندگی داشته باشند. به صفت یک جوان پیام من این است که جوانان قیمت و ارزش خود و وقت خود را خوب بدانند از وقت و فرصت‌ها درست استفاده نموده و در زندگی خود یک هدف داشته باشند و زندگی را بدون هدف در انزوا و نا امیدی سپری نکنند و سهم فعال در عرصه های مختلف  امورات کشور بگیرند.

 

نشر: گاه نامه انقلاب فکر 1394 شماره نخست

معرفی شهدای  ولسوالی  پریان پنجشیر از دوران  جهاد - مقاومت  ملی  مردم افغانستان

روح شهدای جهان اسلام بویژه شهدای نیروهای دفاعی وامنیتی دولت جمهوری اسلامی افغانستان شاد

شماره

اسم

ولد

قریه

محل شهادت

تاریخ شهادت

1

میرزمر الدین خان

میر قمرالدین خان

بالا کوچه

جبل سراج

1358/6/2

2

احمدالله

محمد الله

=

کوتل خاواک

1362/6/3

3

بی بی حواه

میر احمد بیگ

=

داخل قریه

1360/7/22

4

امیر محمد

دولت محمد

=

داخل قریه

1365/10/12

5

سید الرحمن

محمد حیات

=

کوی سرخ

1358/9/7

6

محمد الرحیم بیگ

نام داربیگ

=

سکازر

1364/5/14

7

محمد اعظم

ملا زمان

=

چاریکار

1371/2/18

8

ملک شاه

عبدالله شا

=

توبخانه

1367/4/25

9

گل بانو

محمدالرحیم بیک

=

داخل قریه

1366/9/22

10

عبدل

محمد آمان

=

انجمن

1375/6/13

11

سیف الرحمن

محمد

پایان کوچه

سروبی

1362/9/8

12

عبدالعظیم خلیلی

عبدالرشید خلیل

=

داخل قریه

1364/3/24

13

گل خلیل

شاعبدالله خلیل

=

داخل قریه

1364/3/24

14

گل حشم

عبدالجبار

=

کوتل خاواک

1364/9/18

15

وزیر ببگم

ملا عبدالجمیل

=

خوست

1363/4/14

16

جمال دین خلیل

محمد نور خلیل

=

داخل قریه

1372/11/3

17

مولانا عطاالحق

عبدالسلام

=

پشمنه بافی

1373/5/20

18

محمد اعظم

عبدالستار

=

باغ بابر

1372/9/82

19

محمد ایاز

محمدعزیز

=

ارزان قیمت

1372/9/14

20

محمد الدین

سنگی بیگ

=

داخل قریه

1374/3/18

21

امام علی

عبدالله

بر دامنه

بند غازی

1375/6/25

22

عبدالقادر

محمد سلیم

بر دامنه

داخل قریه

1365/8/17

23

محمد نثار

محمد عیسی

عقیب

گزرگاه

1372/10/18

24

ابوبکر

محمد عیسی

=

باغ علی مردان

1372/9/8

25

حسن بیک

ملا رجب

=

داخل قریه

1373/7/14

26

ملا محمد رفا

محمد ریا

=

داخل قریه

1369/4/12

27

عبدالجبار

حفیظ الله

شهر بلند

پلچرخی

1373/1/20

28

ملا نجیب الله

قاضی حسن الله

=

باریک آب پروان

1357/6/15

29

روز محمد

نوروز محمد

چمار

کوی شابه

1366/9/18

30

عبدالوکیل

عبدالجبار

=

سروبی

1367/10/12

31

نور عالم

محمد اکبر

=

فرزه

1377/6/7

32

داد میر

پادشاه میر

بهوسی

کوی لته بند

1374/5/6

33

محمد ضمیر

محمد اسماعیل

=

خاواک

1362/7/4

34

محمد امان

پادشاه میر

=

کوتل خاواک

1367/2/8

35

در محمد

علی احمد

جمع‌حیدر

دهن منجور

1358/9/23

36

طلا بیگم

یار محمد

=

خوست

1363/2/4

37

بی بی تحفه

میر ولی

جمع‌حیدر

خوست

1363/4/17

38

حاجی محمد

عبدالواحید

=

داخل قریه

1374/5/8

39

میرآجان

محمد اکرم

=

کوتل چرخ فلک

1362/3/4

40

عبد الرزاق

 

=

=

=

41

نور احمد

محمد نسیم

=

=

=

42

عیدی محمد

سنگی محمد

=

=

=

43

سیف الرحمن

 

=

=

=

44

خداداد

رمضانی

=

داخل قریه

1376/3/12

45

ملا قربان

گل محمد

پس مزار

تپه مرجان

1372/7/18

46

عبدالقدیر

گلزار

=

باغ بابر

1373/6/19

47

محمد میر

گل احمد

=

غند 315

1374/4/17

48

سیف الرحمن

محمد

=

داخل قریه

1374/6/12

49

عبدالهادی

گل محمد

=

کوتل خیر خانه

1376/6/8

50

غلام اکبر

محمد نبی

کوهــسار

دهن منجهور

1358/10/1

51

محمد سمیع

عبدالستار

=

چاریکار

1372/8/15

52

شیرین دل

گل محمد

=

گزرگاه

1372/6/12

53

رحمت

عبدالرحمن

=

داخل قریه

1365/5/12

54

بی بی آمنه

عبدالرحمن

=

=

=

55

شهر بانو

غلام محمد

=

=

=

56

ضمیره

عبدالغفار

=

=

=

57

حاجی یار محمد

ملا گدا محمد

=

فرزه

1378/5/20

58

احمد الدین

عین الدین

=

فرزه

1378/5/15

59

عبدالمجید

عبدالرسول

=

کوی دوشی

1372/6/18

60

محمد ابراهیم

محمد

=

داخل قریه

1362/6/4

61

محمد عادل

حاجی ابراهیم

=

=

1362/6/4

62

محمد اکرام

محمد عثمان

=

=

1362/6/4

63

بابه

محمد محسن

=

کوة تلویزیون، کابل

1379/6/26

64

حاجی باز محمد

ملا محمد

شانیز

دهن منجهور

1358/10/1

65

عبدل محمد

نور محمد

=

=

=

66

ابل محمد

غلام الرسول

=

=

=

67

ملا رحمان الدین

محمد لطیف

=

کوی سرخ جبل سراج

1358/5/15

68

محمد ظریف

=

=

تپه سرخ

==

69

عبدالعزیز

میر عزیز

=

داخل قریه

1362/2/18

70

غلام بهاو الدین

غلام نقشبند

=

پلچرخی

1373/7/6

71

محمد نسیم

ملا رحمان الدین

=

کوی زنبورک

1372/6/12

72

عبدالصمد

میرزا گلاب

جشته

دهن شابه

1358/4/17

73

دوست محمد

=

=

=

=

74

احمد یار خان

=

=

=

=

75

خلیل

سفرعلی

=

=

=

76

عبدالیقین

ملا عبدالقادر

=

کوی دوشی

1373/7/7

77

محمد اسلام

محمد عثمان

=

=

=

78

قیام الدین

سراج الدین

=

برج شهرا راه

1372/9/16

79

اسد الله

ملا نیاز

=

چاریکار

1378/5/7

80

عبدالحی

عبدالمنان

شال کجه

جبل سراج

1372/9/14

81

عبدالرب

عبدالنبی

=

دخل قریه

1363/2/8

82

محمد یونس

عبدالمحبوب

=

=

=

83

میر افضل

عیزت میر

=

دهن باغ

1372/6/2

84

عبدالخلیل

خدا بخش

=

قره باغ

1379/2/8

85

اکبری

عبدالوهاب

=

چاریکار

1372/6/20

86

عبدالغفار

محمد علم

کوجان

باغ بابر

1372/8/14

87

محمد علی بیگ

عبدالروف

=

باغ بابر

1372/9/17

88

محمد سالم

محمد خان

=

گزرگاه

1372/9/20

89

عبدالملک

عبدالواحید

=

چاریکار

1378/5/8

90

عبدالغفور

عبدالقدیر

=

=

=

91

محمد یعقوب

شاه محمد

ده پریان

داخل قریه

1363/2/18

92

محمد عظیم

شاهین

=

=

=

93

مراد محمد

قربان محمد

=

=

=

94

دادخدا

حاجی سعید

سرکمر

دخل قریه

=

95

محمد حکیم

سید احمد

=

خوست

1362/3/20

96

لطف الرحمن

بابه جان

=

داخل قریه

1363/2/18

97

قاری محمد اسلیم

محمد اسلم

=

تاوه شخ نهرین

1378/5/16

98

در محمد

تاج محمد

قلعه

داخل قریه

1362/2/7

99

اختر محمد

نظر محمد

=

چاریکار

1372/7/18

10

خدا بخش

قربان محمد

=

میدان پاراخ

1378/9/12

101

محمد امین

سراج الدین

=

هوت خیل

1372/7/12

102

میرآجان

عبدالمومین

=

کوتل لته بند

1374/6/18

103

عبدالحسن

شاهین خان

=

داخل قریه

1361/7/20

104

خیر محمد

شریف محمد

نودانک

تپه سرخ

1358/5/15

105

محمد عثمان

محمد فقیر

=

داخل قریه

1363/2/17

106

آغا میر

ملا نقی

=

دهن منجور

1358/10/1

107

آغا محمد

=

=

پلچرخی

1373/7/12

108

نور احمد

=

=

داخل قریه

1367/9/18

109

محمد یعقوب

گدا محمد

کوجان

پکتیاکوت هوتخیل

1373/7/6

110

عبدالودود

غریب محمد

کلکواه

باغ بابر

1373/11/8

111

میرزا محمد

محمد عارف

بردامنه

قره باغ

1277/10/29

112

نیک محمد

خیر محمد

آریب

   

113

محمدهاشم

محمد الله

=

 

 

ملا میرزا قلندر  پریانی

غلام‌محمد محمدی

مرحوم میرزا قلندر پریانی فرزند شاهین‌داد، در سال ۱۱۶۰هـ ق برابر با ۱۱۲۶ خورشیدی(۱۷۴۷م) برابر با سالِ به قدرت رسیدن احمدشاه ابدالی، در دهکدۀ «کرپیتاب» ولسولی پریان پنجشیر در یک خانوادۀ متدین مشهور به خلیل‌خیل، دیده به جهان گشود.
در دوران کودکی، علوم دینی را در زادگاهش آموخت و در نوجوانی و جوانی برای کسب علم و دانش به محیط‌های خارج از زادگاهش، به احتمال قوی‌تر به بدخشان، بخارا، بلخ و کابل رفت و از محضر دانشمندان فیض فراوان برد.(۱)
این شاعرِ عارف در سال ۱۱۸۶ خورشیدی برابر با سال ۱۸۰۷م، یعنی دورۀ اول پادشاهی شاه‌شجاع ابدالی، جهان را در سن ۶۰ ساله‌گی ـ یعنی پیش از رسیدن به سن کهولت ـ وداع گفت. هرچند مرحوم استاد انتظار اکرمی وفات او را در سن ۶۵ ساله‌گی و کهولت ذکر نموده، اما ممکن است داغ فراقِ دو فرزندِ جوانش او را زمین‌گیر کرده باشد.

(۲)به این صورت دورۀ طفولیت، نوجوانی و جوانیِ وی به دورۀ ۲۶ سال سلطنت احمدشاه ابدالی، و دورۀ پخته‌گی و باروری فکری او، به دورۀ حکومت تیمورشاه ابدالی راست می‌آید.
این صوفی شاعر، عارف و ادیبِ روزگار به علوم متداول زمان (فقه، عقاید، تاریخ، فلسفه و ادبیات) سلطه داشته؛ علوم عقلی و نقلی را در محیط‌های قطغن، بخارا، بدخشان، بلخ و کابل فرا گرفته است.(۳)
اما، شواهد و مدارک تاریخی نشان می‌دهند که بهترین شرایط تحصیلی و آموزشی در دورۀ جوانی میرزا قلندر پریانی، در فیض‌آباد بدخشان بوده نه بلخ و قطغن؛ در آثار نویسنده‌گان از دورۀ درخشان فرهنگیِ بدخشان ذکر قابل توجه به عمل نیامده است.(۴)
بدخشان در تمام دورۀ ابدالی هیچ‌گاه تابع دولت ابدالی نبوده به استثنای یک بار که شاه ولی خان …قبادخان حاکم قندوز را تشویق به اشغال بدخشان نمود و هر دو تن به فیض‌آباد یورش برده، شاه ولی خان خرقۀ مبارک را با چال و نیرنگ با خود آورد و قبادخان فیض‌آباد را غارت کرد و سلطان‌شاه پادشاه بدخشان را متواری ساخت.
طی سال‌های حکومت احمدشاه ابدالی در ماوراءالنهر(فرارود)، شاهان فارسی‌زبان سلسلۀ جُنیدی(استرخانی) رو به انقراض رفته و قدرت را رحیم خان عتالیق منغینی ازبک غصب و به ظلم و بیدادگری پرداخته و به این‌طرف آمو نیز تجاوز کرده. به نوشتۀ محمودالحسینی مولف کتاب تاریخ احمدشاهی، بزرگان و افسقالان منطقه در هرات نزد احمدشاه ابدالی از دست رحیم خان به شکایت آمدند تا مناطق شمال(افغانستان امروزی) را از چنگ آن نجات دهد.(۵)
منظور از تذکر وقایع فوق این است که هنگام تحصیل مرحوم میرزا قلندر پریانی بلخ، بخارا و قطغن محیط مساعدی برای تحصیل نبوده، تنها بدخشان زیر حاکمیت سلطان‌شاه مشهور به امیر کبیر، محیطی مناسب برای علم و دانش بوده و سلطان‌شاه در دورۀ نخست زمام‌داری‌اش شخصی عادل، علم‌پرور و جوان‌مرد بوده و حتا در برابر کارهای نیک، ۳۰ تا ۴۰ هرز تنگه بخشش می‌داده و در برابر هر شعر خوب تا ده هزار تنگه هدیه داده است.(۶)
همچنان دربار سلطان‌شاه محل تجمع شاعران، نویسنده‌گان، ادبا و دانشمندان رشته‌های مختلف علمی و ادبی بوده؛ به گمان غالب که میرزا قلندر بخشی از مراتب علم و دانش را در بدخشان فرا گرفته است.
زبان فارسیِ دری از دوران عروج سیاسی و فرهنگی تیموریانِ هرات به بعد نیز مقام شامخ و بلندِ خود را از دست نداده و در تمام دورۀ سلسلۀ ابدالی از مشهد، نیشاپور، توس و هرات تا قندهار، زابل، کابل، بلخ، بدخشان، تخارستان و بامیان تا بخارا، سمرقند و خجند در جنوب تا سند، بلوچستان و ملتان، در صدر زبان‌های منطقه قرار داشته است.(۷)
به نوشتۀ م گ پیگولین مورخ و پژوهش‌گر اتحاد شوروی سابق، تا اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، زبان رسمی و درباری حکومت‌های محلی بلوچستان نیز فارسی دری بوده که بعد از سلطۀ استعمار انگلیس جای آن را زبان انگلیسی و اردو گرفته است.(۸)
در تمام دوره‌های زمام‌داران ابدالی از احمدشاه تا محمودشاه، زبان رسمی و درباری این شاهان، فارسی بوده که شخص خود تیمورشاه و شاه‌شجاع صاحب دیوان و سروده‌های بلند در زبان فارسی هستند. هرچند از دورۀ ابدالی که سراسر جنگ و کشمکش بوده؛ فرهنگ مادی و معنوی به میراث نمانده است؛ اما تیمورشاه که دست‌پروردۀ مکتب و انجمن ادبی هرات و مشهد بود، در دوران حکومتش به دانشمندان، شعرا و نویسنده‌گان توجه داشته و یکی از عوامل انتقال پایتخت از قندهار به کابل را مورخان محیط آرام، فرهنگ عاری از کشمکش کابل ذکر کرده‌اند.(۹)
در دورۀ سلطنت تیمورشاه یک انجمن ادبی به نام «بیدل‌خوانی» در کابل ایجاد شد که به پیروی از سبک بیدل یا فارسی معمول در هند برای مدتی مرکز تجمع دانشمندان بود. واقف، عاجز، میرهوتک افغان، شهباز، عیدی، وضعی، رضا، عشرت و میرزا قلندر پریانی از آن جمله اند.(۱۰)
این انجمن به حمایت تیمورشاه ابدالی، کتاب‌خانه‌یی در بالاحصار کابل داشت که دانشمندان از سراسر مناطق همجوار از سمرقند تا دهلی، از مشهد و نیشاپور تا بدخشان، گاهی هنگام مشاعره دور هم می‌آمدند.(۱۱)
در این کتاب‌خانه حدود ۱۸ هزار جلد کتاب جمع‌آوری شده بود، اما امیر دوست‌محمد خان که شمع اندیشه‌اش روغنی از خود نداشت و از مراتب و مدارج فرهنگی بهره‌یی نبرده بود، این کتاب‌خانۀ سلطنتی را در بدل خدمتی که مرحوم قاضی‌القضات محمد سعید خان مشهور به «خان علوم» برایش انجام داده بود، به وی بخشید و بساط این کتاب‌خانه برچیده شد.(۱۲)
از شواهد و مدارک تاریخی برمی‌آید که مرحوم میرزا قلندر پریانی بعد از شهادت پسر جوانش به‌دست راهزنانی از قبیلۀ «کتور» نورستان منحیث دادخواه به کابل آمده و عرایض خود را در حضور شاه و در قالب یک شعر چنین بیان داشته است:
نه ترکم نه تاتار، نه تورانی‌ام
ز صلب شینداد پریانی‌ام
ز کفار کتور به جان آمدیم
طلبگار شاه جهان آمدیم(۱۳)
در همین زمان است که میرزا قلندر پریانی با دانشمندانی چون میر هوتک اول محمد خان کابلی و دیگران آشنا شده، عضویت «انجمن بیدل خوانی» را حاصل و مورد توجه دانشمندان و اراکین بزرگ دولتی از جمله تیمورشاه قرار گرفته است.
به استناد نوشتۀ مرحوم مولانا خسته در کتاب «یادی از رفته‌گان» سه تن (میر هوتک افغان، لعل‌محمدخان کابلی و میرزا قلندر پریانی) در سفر سال ۱۷۹۱(۱۲۰۴خورشیدی) تیمورشاه ابدالی به بلخ نیز با وی همراه بوده‌اند.(۱۴)
معروض دیگر میرزا قلندر به تیمورشاه در مورد اخذ مالیه است که آن را به شعر بیان کرده تا دولت از مردم پریان سالی یک‌بار مالیه بگیرد، در حالی که سالانه چند بار مالیه اخذ می‌شده است (۱۵):
ز عقرب تا به جوزا زیرِ برفیم
بهار و تیر ماهی نیست ما را.
مرحوم میرزا قلندر به «ملا قلندر» نیز مشهور است، چنان‌چه به نوشتۀ مرحوم انتظار اکرمی مردم منطقه او را به نام ملا قلندر بابا نیز یاد کرده‌اند.(۱۶)
به استناد شواهد و مدارک، موصوف تا وقتی به شعر و شاعری و نوشتن رو نیاورده بود، طبق معمول او را به نام «ملا» یاد می‌کردند. مطابق عرفِ آن دوره‌ها کسی که نویسنده بود، چه کار دولتی داشت و یا نه؛ همه او را «میرزا» خطاب می‌کردند.
چنان‌که گفته می‌شود؛ ملا قلندر هنگام برگشت از سفر بدخشان در کوتل ناوک «انجمن» با شخصی ناشناخته و صاحب کرامات آشنا شد، ولی به‌زودی آن شخص از نظرش غیب و ناپدید و ذهن و ذکاوتِ وی دگرگون گردید. از آن پس به شعر، شاعری و نوشتن روی آورد و لقب «میرزا» را از سوی مردم گرفت.
از قراین و شواهد معلوم می‌شود که این عارف و اندیشمند پس از وفات تیمورشاه ابدالی (۱۷۹۳م) به زادگاهش برگشته و به تعلیم و تربیۀ اطفال و جوانان هموطنش پرداخته است. مرحومی طی سال‌های زنده‌گی‌اش در کابل، افسون و مرهون محیط شهری و به‌اصطلاح شهرزده نشده، جاه و منزلی در کابل دست و پا نکرده و فریفتۀ جاه و مقام نگردیده، زنده‌گی قلندری داشته، یعنی اسمش بامسما بوده است.
با آن مقام علمی و اعتباری که داشته، هرگز خود را به مقام‌های دولتی سنجاق نکرده و برای دربارها مدیحه‌سرایی نکرده است. مرحوم میرزا قلندر به استناد فرمودۀ استاد حیدری وجودی، در شرایط عقب‌ماندۀ اجتماعی و فرهنگی ۲۵۰ سال قبل «چون گلی بوده است در بیابان خشک و لامزروع».
روحش شاد و یادش گرامی باد!

رویکردها:
۱ـ پریان، خلیل، گزیدۀ اشعار میرزا قلندر پریانی ص ۱۲، انتشارات خیام، کابل، ۱۳۹۱ خورشیدی
۲ـ اکرمی، محمدهاشم، نگاهی به سرزمین پنجشیر، ص ۸۸، چاپ جدید ۱۳۸۸، کابل
۳ـ پریان، خلیل، گزیدۀ اشعار، ص ۱۲
۴ـ نظروف، مرحوم داکتر حق‌نظر، مقام تاجیکان در تاریخ افغانستان، ص ۷۹ چاپ نخست
۵ـ الحسینی، محمود، تاریخ احمدشاهی، ص ۱۸۸، به تحشیه و تصحیح داکتر غلام‌حسین زرگری نژاد
۶ـ نظروف، داکتر حق‌نظر، مقام تاجیکان در تاریخ…ص ۷۹ تا ۸۷
۷ـ همان اثر بالا، ص ۸۷
۸ـ م گ، پیگولین، تاریخ بلوچستان، برگردان به پشتو: دکتور عبدالحکیم هلالی ص ۷۷، ناشر: اکادمی علوم افغانستان، ۱۳۶۴، کابل
۹ـ نظروف، مقام تاجیکان در تاریخ… ص ۷۳
۱۰ـ همان اثر بالا، ص ۷۳
۱۱ـ همان اثر بالا، ص ۷۳
۱۲ـ صدیقی، مرحوم پروفیسور دکتر جلال الدین صدیقی، چه‌گونه‌گی استیلای نظام قبیله‌سالاری، ص ۷۹، به تصحیح و ترجمۀ دکتر محی‌الدین مهدی، چاپ نخست ۱۳۸۸ خورشیدی، کابل
۱۳ـ پریان، خلیل، گزیدۀ اشعار میرزا قلندر پریانی، ص ۱۶
۱۴ـ همان اثر بالا، ص ۱۸
۱۵ـ نظروف، مقام تاجیکان در تاریخ… ص ۶۰
۱۶ـ اکرمی، محمدهاشم، نگاهی به سرزمین پنجشیر، ص

مرثیه  نوروز محمد فایز در مورد رحلت الحاج مولوی نورالحق آخندزاده

سروده نوروز محمد فایزپریانی  در رثاء  مرحوم الحاج مولوی نورالحق آخند زاده

 حسرتا صد حسرتا  خورشید از افلاک رفت

عالِم نورصفا از مسندش برخاک رفت

او به مقصد نارسید زود از این املاک رفت

 در کفن پیچیده سر بادیده ای  نمناک رفت

جامه ای رحلت  بپوشید در جهانی پاک رفت

بود آن اسم شریفش مولانا نورالحق

 خلق را آگاه ساخت با ناصح از درس و سبق

یک در ختی سرکشید و پر ثمر از سوی حق

پیروی دین نبی  بود راه نما در رائی  حق

 وزید با د خزان زین جهان درد ناک رفت

چون هوائی مدرسه درس و کتاب بود درسرش

وارث دین نبی  بود روشنائی مقصدش

سالها در خدمت شاگرد نقش منظرش

 دعوت تربیت اسلام بود در فطرتش

آه وح از دست اجل بنگر گریبان چاک رفت

استاد، استادان در جهان نا یاب بود

آفتاب اندر حجاب از علم حق آگاه بود

علم ودانشور وفاضلترو کمیاب بود

چون به اخلاق  نیکو بر خلق  عالم تاب بود

ترک این دنیا فانی کرد وبر افلاک رفت

آرزوها بر دلش بود ملک  را رخشان کند

چون چراغ علم ودانش  در جهان  روشان کند

شریعت دست آورش را بهر خلق احسان کند

شرع از دین  نبی  را  در زمین  تا بان کند

آرزوها بر دلش ماند بقلب خاک رفت

دانش وعلم وادب آموخت به اولاد وطن

مزرعش سر سبز گردیده به هر دشت ودمن

شریعت دین نبی آموخت  بر هر مرد وزن

زینت از پریان بود مزرعش در هر چمن

گشت همدوش ملک سر در گلی نمناک رفت

آرزو ها باقی ماند خاطرش  افسرده شد

آمدوباد خزان  زد گلشنش پژمرده شد

سبزه ای  با غ بهارش در زمین افگنده شد

تا هنوزهم  عشق اسلام  در دلش  آغشته شد

 ترک کرد دنیای فانی زین جهان بی باک رفت

موت عالِم مرگ عالَم  در جهان  تعبیر شد

خلق عالم سوگوار از غصه گلو گیر شد

طفلکانش  چون صغیر بی سر پرست  یتیم شد

بر ضیاءالحق ،فضل الحق  نالها شبگیر شد

چون که تقدیر از ازل  بود تیز به لو لاک رفت

یاالهی ! از تو میخواهم  روحش شاد باد

 جنت اعلا بهرش  از قید غم آزاد باد

در پناهی عصمت  یذدان خود دلشاد باد

 قبری او از نور نور از سوی حق بروی فتاد

فرض حق بجا کرد وسوی حق شاداب رفت

فائزا صبر آورو استاد محبوبت چی شد

عالِم دانشورو دانا سخنگویت  چی شد

آفتاب  صبح  رعناء  فلک جویت چی شد

 آن چراغ علو دانش از سری کویت  چی شد

 دست باد دست ملک دادی  سوی آن افلاک رفت

 سوگنامه  عبدالعظیم خلیلی  در رثای مولوی نوالحق آخند زاده

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:8.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:107%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

وا حسرتا! که عالم شب زنده دار رفت

 فخری بزرگی ملت ما از کنار رفت

 مولای دین سرور ونورالحق  عزیز

 رخت سفر ببست وبدارالقرار رفت

 کرد عمر خویش صرف صیانت به دین حق

 از دار امتحان موفق آن رسپار رفت  

 از باغ عشق آن گل و گلدسته خرام

 دست اجل بچید و از این گلعزار رفت

 پیرو جوان ز سوگ به تکریم مرد عشق  

 در التجا و شکوه به پرورد گار رفت

 اندیشه های پرتوآن جاویدانه باد

 خورشید به سان بی امد و خورشید وار رفت

 آن راد مرد که معدن علم وقار بود

 فردا که نوجوان شد گل نو بهار رفت  

 یاری نکرد زندگی به عزم راسخ اش

 افسوس  مرد علم وقلم داغدار رفت

 سعی وتلاش وکوشش کار کرد های خویش

 تقدیم کرد به میهن خود یاد گار رفت

 روحش همیشه شاد ، خداوند ذالجلال

خنده زنان تحفه یار سوی یار رفت  

 خلیلی یا ! به فرقت نورالحق فقید

گرید سما وارض وفلک شهسوار رفت

 

برگزاری گفتگوی بین ادیان  در اکادمی افسران اردوی ملی دانشگاه دفاع ملی مارشال فهیم

دور دوم این  گفتگو ها بروز پنجشنبه 26 میزان درآمریت عقیدتی فرهنگی  اکادمی افسران اردوی ملی  دانشگاه دفاع ملی مارشال فهیم  با حضور جگرن جان آقا خلیل پریان آمر عقیدتی فرهنگی این نهاد علمی  ونظامی کشور  به منظور  "ساختن جامعه ومواظبت از دیگران   " بر گزار گردید.

 وپرسش های   که از  طرف علمای دیگر ادیان صورت گرفت:

عالم عیسوی:

1- دین شما  در باره حمایت ومواظبت از دیگران  چه برنامه دارد؟

 عالم هندو:

2- کدام چیز ها  شمارا  به عنوان  بزرگترین  مانع  بر سر راه مردم، بخاطر مواظبت  از دیگران  تلقی می کنید؟

عالم بودایی:

3- آیا عقاید شما کدام دیدگاه ساخته و بافته برای مواظبت از دیگران دارد؟

عالم یهود:

4- چه چیز در مذهب تان  به شما  قدرتمندی می بخشد تا در اوقات  بحران  به اقدام بپردازید؟

عالم عیسوی :

5- آیا  کدام تفاوت  میان  حمایت ومواظبت  نمودن از مردم ما ،  وحمایت ومواظبت از عساکر ما  وجود دارد؟

عالم بودایی:

6- آیا لحظه را که شما خیلی زیاد به خداوند تان نزدیک  محسوب کرده اید می توانید شریک سازید؟

که خوشبختانه بنده  به لطف خداوند منان  به ترتیب پرسش ها  پاسخ دینی برمبنای آیات قرآن مجید و احادیث نبوی پیامبر اسلام (ٌص)  توضحیات لازم داده شد.

در این گفتگو های بین الادیانی  " اسلام ، مسحیت ، یهودیت، هندو و بودایی " که برگزار شد وهدف  آن اعلام احترام  وحفظ کرامت  انسان ، زمینه سازی صلح  وامنیت  جهانی بود  که اشتراک کننده گان همبستگی  شان را از حقانیت اسلام اعلام کردند و تاکید بروحدت  انسانی  در مقابل خشونت  وتبعیض نمودند .

 

سخنرانی رئیس  امور انسجام و مساجد  وزارت ارشاد حج واوقاف افغانستان  مولوی فصل الکریم    

مولوی صاحب فضل الکریم" سراجی "در مراسم جنازه مرحوم مولوی نورالحق  آخند زاده

 نحمد و نصلی علی الرسوالکریم  اما بعد فا عوذ با  اللله من شیطن  الرجیم .

بسم اله الرحمن الرحیم

 قل هل یستوی الذی یعلمون و الذین لا یعلمون

 صد ق الله العظیم

حضار نهایت گرامی ! علمای عزیز! محاسن سفیدان نهایت گران قدر، مجاهدین غیور ودلیر  وبا شنده گان  مجاهد پرور ولسوالی مرد خیز  پریان !

 اسلام علیکم و رحمة الله وبرکاته !

 در قدم اول  از الله سبحانه تعالی  با دست نیاز دعا میکنیم  که   الله سبحانه وتعالی  همرای جناب مولوی صاحب بزرگوار  قسمی معامله بکند ، عالم  با عملی بوده ،  که امروز این فرزانه گان را که اینجا می بینید  با قیافه های سنتی ، وعلوم که در پریان آمده ، اثرش  از سعی و تلاش  وجد وجهد  مولوی صاحب بزرگوار است . که شاگردانش  همین اکنون  مصروف  خدمت به امت مسلمه استند. چیزی خطیب است ، چیزی هم در مقاماهای ریاست  کار می کنند چیزی هم  در معارف کار می کند وچیزی هم  در اوقاف   کار میکند  همه خدمات جناب مولوی صاحب بزرگوار است . الله این  خدمات اش  وزحماتش  را قبول بکند  وصدقات جاریه اش را تا مادام قیامت حفظ  بکند.

ملت مسلمان !  امروز افغانستان عزیز مان  شاهد سقوط یکی از ستاره های  تابناک دینی اش است  که جناب مولوی صاحب بزرگوار بوده است . مولوی صاحب که عمر خود را  جوانی خودر ا  در تحصیل سپری کرد وبعد از فراغت  بدون وقفه  آمد و اساس  علم وفرهنگ را  در این دیار مرد خیز  گذاشت  .صد ها شاگرد را از این جا انتقال داد  به جا های مختلف تا این که آنها قرآن را حفظ بکنند و علوم دین را فرا بگیرند  تا این که باشد از فرهنگ عظیم اسلامی  پاسبانی  بکنند. اما با تاءسف عده ای  انسانهای کوردل وعده ای  انسانهای  علم ستیز  در هر جامعه ی که بودند به هر شکلی خودرا اظهار می کردند علیه این راد مرد دلیر دینی قرار گرفتند، علیه اش توطیه  کردند، علیه این  دسیسه  بستند تا این که بتوانند  این راد مرد را از  همان مسیریکه  الله ورسول برایش تعین وترسیم کرده  از آن منصرفش بگردانند. اما با تمام مردانگی و ثابت قدمی  این مرد ثابت ساخت که  در  راه دین الله  انسانی که کمر بسته می کند، از اذیت وآزار تکلیف ومشقت دسیسه وتوطیه یی که فرا راه او  قرار می گیرد  مردانه وار ایستاد می شود سنگر را ایلا  سنگر را به دشمن واگذار نمی کند ،  امروز آنانی که علیه  این راد مرد بزرگ  دینی توطیه می کردند بیایند این جمع غفیر رابعد از شهادت قهرمان ملی  که در این ولایت ماتم سراسری بود همه مردم بدرد شان کنار آمده بودند بعد از وفات جناب مولوی صاحب (رح) که جمع غفیری از مسلمانان که در جنازه اش شرکت کرده بودند  به فکر من حقیر این سومین جنازه یست که مردم با شوق  وبه رغبت دینی شان  به این جا آمدند.

 مولانا نورالحق (رح) پول وثروت نداشت، که این جمع را به خود جمع بکند، منصب وچوکی وزارت وریاست نداشت ،زور ودب دبه  مادی نداشت که انسانها از حب قدرتش ویا هم ا زمحبت  مالش در این جا آمده باشند. بنگرید این جمع هم ا زمجاهدین نقاط این کشور،محسن سفیدان ،جوانان ،نوجوانان ،علمای که دراین جا قراردارند. حتی برون از این ولایت  در این جا آمدند.این خود نشانه این هست که ایمان این رادمرد استوار بوده که الله سبحانه وتعالی  محبت از این  را در قلب این انسانها  انداخته ا زراه های دور، که تمام مصروفیت خودرا ترک کرده ، در جنازه این بزرگ مردشرکت کردند.

دوستان نهایت عزیز!

گلایه ی خورد کوچکی از حکومت وآن هم از ولایت مرد خیز( پنجشیر)  دارم ،مولوی نورالحق یک انسان عادی  نبود  مولانا نورالحق ملاک مجاهدین راد مرد این سرزمین که  برادرش( مولانان عطاالحق )از حریم  ناموس و دین مردم دفاع کرده  وخودش هم در ارتباطی  تعلیم وتربیه  انسان گری لحظه ی غفلت نکرده ، آیا سزاوار نبود که در این جنازه پررونق جنا ب والی صاحب ( انجنیرعارف سروری)  بزرگوارشرکت می کردند وتشریف می داشتند.مقامات ولایت  که در این جا که  قاضی صاحب ( فضل وهاب)   را خداوند حفظ بکند که در این جا آمده دیگران هم حضور می داشتند.وهمچنان قوماندان صاحب امنیه  که در این جا آمدند  وایزدیار صاحب که نماینده مان است باید جناب والی صاحب تشریف می آورد.مطبوعات رادر این جا می خواستندازاین غم واندوه ی ملت  را به دیگران انعکاس میدادند، به هر صورتش  دوستان نهایت گرامی ؛ کسانی که در این جا حضورباهم رساندن  الله سبحانه تعالی  برایشان اجر دارین نصیب بگرداند. وجناب مولوی صاحب را که من شاهد هستم که پارسال در حالت مریضی که بسیار به حال زار خود  به کابل آمده بودند، در خانه داکتر صاحب شعیب  مهمان بودند، در همان جا سفارش داشتند که  دو سه نفر قاری بچه ها در پریان نه میفهم  مدرسه کدام مشکل ایجاد شده  سه چهار نفر را تو در مدرسه ات بگیر و چند نفر را در مدرسه مولوی صاحب نقیب الله " حمید"روان کرده بود، در آن حالت مریضی خود هم مسئولیت اساسی خودرا فراموش نکرده بود.پرورد گار به فضل وکرم و احسانش نعم البدل بهر ما نصیب بگرداند، امروز قلب های مان بسیار مخزون است ، امروز گپ عادی نیست ،ما یک شخصیت را از دست دادیم که خدا اورا تمجید میکند الله سبحانه وتعالی او را منحیث رهنما بهر بشر معرفی کرده ، قل هل یستوی  الذی .. دوستان باید بدانند قدر علمای خودرا بشاسند وبعد از مرگ افسوس کردن بدرد نمی خوردا زاین لحظه به بعد علما ی خودرا  دلسوز برای خود بدانند علمای خودرا در کنار خود احساس بکنند.قسمیکه مجاهدین به این سر زمین دلسوختند علمایشان دلسوخته ا زمجاهدین به این سرزمین است .در بین شان توطیه نکنند در کنار علمایشان ایستاد شوند حفظ آبروی علماراباید  نصیب العین  خود قرار بدهند نه اینکه  علما را لحظه به لحظه تهدید بکنند.پشت شان می گردند کی در کجاست ؟  الله سبحانه وتعالی این را مغفرت نصیب بگرداندبخصوص برا ی فامیلش  صبر جمیل  واجر عظیم نصیب بگر داند خدمات ش را الله سبحانه وتعالی  قبول بگرداند

 اسلام علیکم ورحمة الله وبرکاتة 

زندگینامه  الحاج مولوی نورالحق آخوندزاده  پریانی

ازخاطر دلها نرود یاد تو هرگز

ای آنکه  به نیکی همه جا ورد زبانی

مولوی نورالحق آخندزاده از دانشمندان طراز اول پنجشیر است ، وی در سال 1346هـ شـ شب جمعه ماه میزان ،در یک خانواده  حامی وبانی جهاد مردم پنجشیر،در دهکده(پایان کوچه) ناحیه( کرپیتو ) پریان پنجشیر، دیده به جهان گشود.

مولوی نورالحق آخوند زاده ،علوم متداوله ودینی را نخست در دامان  خانواده نزد پدر بزرگوارش استاد حاجی ملا عبدالسلام آخند زاده وسپس نزد استادانش  حاجی صاحب مولوی رازمحمدخطیب و امام جمعه مدرسه کرپیتو مولوی صاحب عبدالحنان  قاضی زاده  آموخت ؛ بعد در نزد علمای بزرگ پنجشیر  ،قاضی صاحب فضل وهاب ( قاضی مجاهدین پنجشیر مقیم قرارگاه پریان ) در دوران جهاد  ومولوی صاحب محمد موسی  مدرس  مجاهدین پنجشیر  در(مدرسه  قریه کوجان  سمیردر،  پریان ) به شاگردی پر داخت  وعلوم دینی، صرف،نحو، اصول فقه  ومنطق  را فراگرفت .پس از تحصیلات ابتدائی که در زادگاهش صورت پذیرفته بود، روان دیار هجرت شد وبه پاکستان رفت درآنجام  به دارالعلوم نیوتون کراچی درآمد ودرسال1372لیسانس در علوم شرعی گرفت این عالم دین در محضر علمای  هم با تصوف وعرفان اسلامی  آشنایی یافت هم با زبانهای فارسی،اردو، عربی و پشتو.

مولوی نورالحق آخوندزاده درسال 1372 به کشورش باز گشت وخیلی زودعهده دارمدیریت مدرسه امام ابوحنیفه  در (چهاردهی  پریان )وموسس آن گردید.ودر این مقام باقی ماند.مولوی نورالحق  آخند زاده  در طول زندگانی اش به مسایل چون  تدریس علوم متداول ،تشویق وترغیب  مردم به آموزش وپرورش و جلب حمایت مادی ومعنوی  مردم در راستای انکشاف  وتوسعه فرهنگی و توجه به محیط زیست ودیگر برنامه های  روشنگری را  پی ریزی کرده بود.

 درولایات چون بدخشان ، تخار و نورستان وبغلان  رابطه علمی  داشت و شاگردان زیادی  از مناطق تربیت نمود ویک باب مدرسه  در ولسوالی کرامنجان (سکازر   تاسیس نمود.

روزگاران کم آورد فرزند چون نورالحق مولوی دانشمند آن فضل وبه معرفت مشهور وآن مبرا از کبرو غرور مولوی نورالحق آخوندزاده ، در طول عمر پر ثمر خود دمی بیکارننشست ودنباله تحقیقات ومطالعات  خود را رها نکرد.

 مولوی نورالحق آخند زاده پس از سفر حج بیت الله  به مرض وسواس و فشار خون  مصاب گردید که بعد از چند سال رنج وتکالف  سر انجام به اثر این مریضی سکته مغزی نموده  و درشب 29اسد سال 1394 در چهل هشت ساله گی در گذشت،وجسد پاکش را در میان کوه پریان پنجشیر  بخاک سپردند.واز وی فرزندان صالحی به نام مولانا سمیع الحق و .. باقی مانده است.

سخنرانی مولوی حبیب الله حسام در مراسم تشیع جنازه  مرحوم مولوی نورالحق (رح) آخندزاده

 سخنرانی مولوی حبیب الله حسام رییس اسبق شورای علمای  افغانستان  و رییس شورای اخوت اسلامی افغانستان  در مراسم تشیع جناز  مرحوم  الحاج مولوی نور الحق آخند زاده

 اسلام علیکم ورحمةالله وبرکاته!

اعوذبا الله من شیطن الرجیم

 بسم الله الرحمن الرحیم

(إنَّما یَخشی الله َ مِن عِبادهِ العلما)

نخست از تک تک شما عزیزان برادران ایمانی و دینی  وسروران نهایت عزیز ،  از جناب قاضی صاحب فضل وهاب که مرشدجهاد و بزرگ همیشه دوران مان بودند استاد بالفعل جنا ب مولوی صاحب مرحوم   واستاد کل مان استند،از ایشان تشکر میکنیم ؛ از جنا ب ایزد یار صاحب" معاون سنا " ومجموع دوستانی که از دور ونزدیک آمدند،اولین نقطه ای  که در باب  جناب مولوی صاحب مرحوم داریم ، یگانه خاندانی استند در پریان بنیاد ی اصلاح گری  را و دعوت الا الله  را گذاشتند. پدر مرحومشان ؛ حاجی ملا عبدالسلام مرحوم  یگانه پدر و عالم بود  در این دیار که دعوت الا الله  را  دعوت به سوی اصلاح وبه زوال بسیاری از خرافات  که جامعه مارا  مکدر  ساخته بود پیشروی سعادت جامعه مارا گرفته بود آنها  آمدند به اصلاح  جامعه وبه ساختن مساجد ، مدارس ومکاتب و به تشویق دروس  وعلوم برا ی  مردم  مشوق واقع شدند به عنوان استاد .

 زمانی که  جهاد فرخنده  به مردم ما نصیب شد ، اولین کسی بودند که در راه جهاد علم (بیرق) کلمه توحید را بر افراشتند در راه اسلام  ودر راه اعلاء کلمة الله  خودشان به جنگ وجهاد رفتند. از جمله کسانی بودند که  ممکن در فدایان بودند .بعد اً فرزند شان عطا الحق مرحوم  همچنان ا زمجاهدین  فرزانه ، با سواد  ، دلیر ،شجاع ، منصب دار،  انسان هم با سلاح  زبان و هم با سلاح جنگ  با همه اسلحه جهاد بر خوردار بودند که آن هم در راه اهداف خود شهید شدند و ترور شدند. جناب مولوی صاحب مرحوم  فرزند بی نهایت وارث نیک ملا عبدالسلام مرحوم بودند که به ما همه  علمای پریان  هم استاد استند  وهم کسی استند که ما را دعوت کردند به مدارس بردن زیر پر وبال  تعلیم وتربیه  ونوازش خود قرار دادند، در ملک غربت وبینوای  مارا به عنوان پدر معنوی حمایت کردند، چراغ که امروز در این دیار از  علم وفرهنگ  واز دعوت واصلاح  وامر به معروف و نهی عن المنکر روشن است  این چراغ  بدست جناب مولوی صاحب نورالحق مرحوم (رح)  روشن گردیده  واین به عنوان صداقات  جاریه  در گوشه وکنار افغانستان  شاگردان این  مدرسه دارند وشاگرد تربیه می کنند. در پریان همچنان  مدرسه ای  عظیم که ماداریم  دستاورد  همین مولوی صاحب است . که همه ما  به دستورو هدایت این بزرگوار  مدرسه را ملت مان تاسیس کرد. از جمله  علمای نهایت محبوب  در دل وجان  مردمان بودند. همه مان  دوست داشتیم ، همه مان برایشان ارادت داشتیم ، به رفتن شان ا زاین جهان همه مان محزون  هستیم ، درد مند هستیم ، به سوگ نشسته هستیم  که یک عالم  مانندچراغ درخشان  وخورشید تابناک را امروز از دست دادیم .دردمندی آن  دردمندی ملت  است  نبود آن به دردمندی ملت مان افزود.

  جنا ب مولوی صاحب  درمیدان  هجرت  مهاجر بودند،  در راه مثلاً تعلیم دین ؛  یک طالب علم واقعی بودند، در راه وراثت پیامبر (ص)  یک عالم ربانی بودند ودر راه مجاهدت و جهاد  یک سنگر دار ویک محرابدار بودند ,ویک منصبدار بودند ما ا زتمام کسانی  که امروز  ا زراه دور به اینجا تشریف آوردند از بارگاه ایزد متعالی برایشان اجر مستعتنی را متمنی هستیم  وبرای مرحومی جنت برین  وفردوس میخواهیم  وبرای باز ماندگانشان اجر جذیل و صبر جمیل میخواهیم وبدیل خیر خداوند هم به خانواده  این مرحومی و هم به جامعه  ما خداوند نصیب بگرداند. از همه دوستان  بخصوص بخش علمای پنجشیر مان  که همه شان تشریف آوردند جناب  مولوی صاحب مسیح الله  و شیخ صاحب معصوم الدین ، مولوی صاحب عبدالاحد، در مجموع مولوی صاحب امین الحق ،مولوی صاحب رحیم الله مجموع علمای  پنجشیر که همان ارادت که نسبت به جناب مولوی صاحب داشتند، درک از اخلاص وصمیمت شان داشتند، محبت کردند،ملت مان را ومردم را به سوگ شان آمدند اظهار دردمندی وغم شریکی کردند، ا زهمه شان سپاسگذار هستیم ، خداوند اجر برایشان نصیب بگرداند. بدون شک ؛ قوماندان صاحبان که  اینجا تشریف آوردند، قوماندانصاحب گدا محمد خالد و سایر قوماندانان که  از انجمن و سکازر تشریف آوردند و قوماندان و فرمانده ها ن جهادی که ا زپنجشیر   تشریف آوردند از همه شان   تشکر ، وبرای همه شان از خداوند اجر جذیل وبرای هر قدم که گذاشتند خداوند صواب  بی پایان  نصیب فرماید . ما همه از صمیم قلب  تشکری میکنیم.

 با ملت پریان و مجموع مردم پنجشیر می گویم ؛ مولوی صاحب نورالحق چراغ دین را  در ( سکازر ) ولسوالی کران منجان  بدخشان  هم روشن کرد، ودر سایر پنجشیر هم خدمت کرد. مانند مولوی صاحب  نورالحق  ما نداریم  و نخواهیم داشت . خداوند (ج) یک بدیل  نیک را  نصیب بگرداند. وهمه ما وشما را در راه که او انتخاب کرده  ، که راه اسلام بود خداوند همه مان را در این راه هدایت بفرماید.

 وسلام .