سر زمین با ستا نی وتاریخی پنجشیر که در قدیم بنام پنجهیر بوده که  د ر زبان او یستایی معنی آن( پنج آتشکده،) ودر زبا ن سا نسکریت (  پنج کوه ) ویا کچکن که در ز بان ترکی مغولی معنی آن (  دره تنگ) است مسمی بود .همچنا ن در تاریخ به زبان عربی بنجهیر( پنجشیر)  وجار یه ( چهار قریه )نیز یاد شده است.این دره زیبا  در بین دو شاخه جنوبی هندوکش از شمال شرق به جنوب غرب موازی به امتداد هندوکش واقع است که به فا صله ۱۲۰کیلو متری به طرف شمال شرق کا بل موقعیت دارد.پنجشیر با داشتن بیشتر ۱۲۵کیلو متر طول وتقریباً ۲۵کیلو متر عرض داشته ، ارتفاع آن ۲۲۱۷متر از سطح در یا بوده ودر نقاط مر تفع ( کوه مهر سمر) به ۶۰۶۰متر از سطح دریا می رسد. مساحت پنجشیر ۷۰۵هزارکیلومتر مربع بوده و دارای ۲۰۹دهکده ومحلات مسکونی می با شد که جمعیت آن به اساس احصائیه سال ۱۳۶۴به ۹۵۴۲۲می رسید، پنجشیر از طرف شمال متصل است به وادی زیبا ورسج ( ولایت تخار) خوست واندراب(ولایت بغلان) واز طرف جنوب به نجراب ،سنجن، در نامه وریزه کو هستان (ولایت کا پیسا) واز جانب شمال شرق به نورستان ودره انجمن کران منجان(ولایت بدخشان)واز طرف غرب به سا لنگ وسر زمین شاداب پروان پیوسته است.مردم پنجشیر به این عقیده هستند  که ( پنجشیر ) قبل از سلطنت غزنویان بنام کجکن یا کچکنه معروف بود ، که مردم پنجشیراز شهنا مه فردوسی این بیت را دلیل می آورند ، که زال پدر رستم به فر زندش چنین توصیه نمود است : به کجکن مروای پسر زنهارـ که سم  ستورت شود پاره پاره ـ که دریا ی پر قهر دارد ستیزـ گیاهی ندارد به جز سنگ تیز.وهمچنان به باور پنجشیریان که در هنگام ساختن بند سلطان در غزنی نام این وادی زیبا تغیر نموده است یزا حسب بر نامه کار دربند( سلطان) نوبت کاربه مردم پنجشیر رسید ،  مردم پنجشیر از میان خویش پنج تن نما ینده را جهت کار به غزنی اعزام کردند ،  دراثر کار حیرت آور این پنج تن بود که بند ( سلطان)سا خته شده  و درنتجه سلطان محمود غزنوی فرمود:( انها پنج شیر هستند)  از آن به بعدکجکن به پنجشیر وبا شنده گان آن از ( دالان سنگ تا پریان وخاواک) به پجشیری معروف شدند. این پنج تن درنزد مردم پنجشیر به پنج پیران شهرت دارندوآرمگاه هایشان در نقاط مختلف پنجشیر به شرح زیر است.

۱- خواجه ابراهیم، در دربند.

۲- خواجه صفا،در دوآب.

۳ـ خوجه گلی ولی،در تل.

۴- خواجه عارف ، درآریب.

۵- خواجه احمد بشار درآستانه کلان.

 به باور مردم پنجشیر در این وادی پرخم وپیچ بیش از ۶۰۰تن اولیای  کرام ویا مردان بزرگ مدفون هستند.

که در میان آنها اکنون آر مگاه های این پنج پیران پنجشیر زیارت گاه خاص وعام است